نکات کلیدی
- بر اساس قانون فدرال، خسارۀ جبرانی برای درد روانی، رنج، رنج روانی و ضررهای مشابه برای تبعیض قصدی قابل دریافت است و در سقفی که بر اساس اندازۀ کارفرما $50,000 تا $300,000 است، حساب می‌شود.[1][2][3]
- قانون حقوق بشر ایالت نیویورک خسارۀ جبرانی را اجازه میدهد و هیچ سقف دالری برای آن تعیین نمیکند.[4]
- بر اساس قانون ایالت، تداوی روانی یا تداوی طبی دیگر شرط لازم برای دریافت جبران نیست؛ ضرر روانی ممکن است با شهادت خود شخص ثابت شود که با اوضاع و احوال سوء رفتار تأیید شده باشد.[5]
- بر اساس قانون ایالت، باز هم باید مقداری شواهد دربارۀ اندازۀ ضرر وجود داشته باشد، و محکمۀ بررسیکننده مبلغ حکمشده را با شواهد و با مبالغ حکمشده برای ضررهای مشابه مقایسه میکند.[6][7]
- بر اساس قانون مالیات فدرال، رنج روانی جراحت جسمی یا مریضی جسمی شمرده نمی‌شود، بنابراین این جبران خساره عموماً در عاید شامل می‌شود.[8][9]
جبران خسارۀ رنج روانی پولی است که برای جبران ضرر روانی و عاطفی ناشی از تبعیض، آزار و اذیت یا تلافی‌جویی (retaliation) غیرقانونی به شخص حکم می‌شود، و از دستمزد ازدست‌رفته جدا است. قانون فدرال، قانون حقوق بشر ایالت نیویورک (NYSHRL) و قانون حقوق بشر شهر نیویورک (NYCHRL) هر کدام خسارۀ جبرانی (compensatory damages) را اجازه می‌دهند. قانون فدرال آن را محدود میکند؛ قانون ایالت هیچ سقف دالری برای آن تعیین نمیکند، و مادۀ مربوط به دعوا در محکمه در قانون شهر هیچ سقف دالری تعیین نمیکند.[1][2][4][10]
این صفحه قواعد را توضیح میدهد. این صفحه نمی‌گوید رنج هیچ شخصی چقدر ارزش دارد. تنها ارقام دالری در آن، سقف‌های قانونی فدرال هستند.[2]
جبران خسارۀ رنج روانی چه چیزی را جبران میکند؟
قانون فدرال جبران خساره انواع ضرر را نام می‌برد: درد روانی، رنج، ناراحتی، رنج روانی، از دست دادن لذت زندگی و دیگر ضررهای غیرمالی.[3] «غیرمالی» یعنی ضرری که زیان مستقیم پولی مانند دستمزد نیست.
قانون حقوق بشر ایالت نیویورک اصطلاح عمومی «خسارۀ جبرانی» را به کار می‌برد.[4] ادارۀ حقوق بشر ایالت نیویورک (New York State Division of Human Rights) جبرانهای قانونی در یک قرار نهایی را چنین توصیف میکند که ممکن است شامل «جبران درد روانی و رنج» باشد.[11] عالی‌ترین محکمۀ ایالت از این نوع مبلغ حکمشده به‌عنوان مبلغی برای «رنج روانی» یاد میکند.[6]
بر اساس قانون حقوق بشر شهر نیویورک، دعوا در محکمه برای جبران خساره است، و کمیسیون حقوق بشر شهر نیویورک (NYC Commission on Human Rights) میتواند به پرداخت خسارۀ جبرانی قرار دهد.[10][12] قانون شهر همچنین مقرر میکند که یک شخص «متضرر» است، حتی اگر تنها ضرر او محروم شدن از حقی باشد که قانون از آن حمایت میکند.[13]
این جبران خساره، جبران است. این از خسارۀ تنبیهی (punitive damages) جدا است، که محکمۀ استیناف نیویورک (Court of Appeals) آن را بر اساس قانون شهر مجازات رفتار نادرستی توصیف میکند که از غفلت صرف فراتر می‌رود.[14] خسارۀ تنبیهی بر اساس قانون فدرال، قانون ایالت و قانون شهر را ببینید.
کدام قوانین آن را اجازه می‌دهند، و با چه حدودی؟
| پرسش | فدرال: Title VII و ADA | قانون حقوق بشر ایالت نیویورک | قانون حقوق بشر شهر نیویورک |
|---|---|---|---|
| آیا خسارۀ جبرانی برای ضرر عاطفی قابل دریافت است؟ | بلی، برای تبعیض قصدی غیرقانونی؛ نه برای عملی که تنها به سبب اثر تبعیض‌آمیز بدون قصد (disparate impact) غیرقانونی است.[1] | بلی. اداره میتواند به خسارۀ جبرانی حکم کند، و دعوا در محکمه برای جبران خساره است.[4][15] | بلی، در محکمه و از سوی کمیسیون.[10][12] |
| آیا سقف دالری وجود دارد؟ | بلی. به‌طور مجموعی با خسارۀ تنبیهی: $50,000 تا $300,000 برای هر شخص، بر اساس اندازۀ کارفرما.[2][3] | قانون هیچ سقف دالری برای خسارۀ جبرانی تعیین نمیکند.[4] | مادۀ مربوط به دعوا در محکمه هیچ سقف دالری تعیین نمیکند.[10] |
| چه کسی مبلغ را تعیین میکند؟ | هرگاه خسارۀ جبرانی یا خسارۀ تنبیهی خواسته شود، هر طرف میتواند هیئت منصفه را درخواست کند؛ به هیئت منصفه دربارۀ سقف چیزی گفته نمی‌شود.[16] | در اداره، یک قاضی اداری (Administrative Law Judge, ALJ) جلسۀ استماعیۀ علنی را اداره میکند.[17] در محکمه، ادعا یک سبب دعوا برای جبران خساره است.[15] | کمیسیون پس از جلسۀ استماعیه، یا محکمه در یک دعوای مدنی.[12][10] |
| حد خاص در قضایای تسهیلات برای معلولیت؟ | بر اساس ADA، در جایی که کارفرما نشان دهد با مشوره با آن شخص، با حسن نیت کوشش کرده است تا یک تسهیلات معقول (reasonable accommodation) را شناسایی و فراهم کند، هیچ خسارۀ جبرانی یا خسارۀ تنبیهی حکم نمی‌شود.[18] | خسارۀ جبرانی بر اساس مادۀ عمومی جبرانهای قانونی قابل دریافت است.[4] | خسارۀ جبرانی بر اساس مواد عمومی جبرانهای قانونی قابل دریافت است.[10][12] |
ادعای فدرال تبعیض نژادی بر اساس 42 U.S.C. § 1981 خارج از سقف است: قانون سقف‌ها می‌گوید جبران قانونی بر اساس § 1981 را محدود نمیکند، و ستره محکمۀ ایالات متحده (U.S. Supreme Court) جبران قانونی بر اساس § 1981 را شامل خسارۀ جبرانی توصیف کرده است.[19][20] جزئیات درجه‌های فدرال در رهنمای سقف‌های فدرال جبران خساره آمده است.
هر قانون محل کار این نوع جبران قانونی را فهرست نمیکند. جبرانهای قانونی که قانون افشاگر تخلف (whistleblower) نیویورک، یعنی § 740 قانون کار (Labor Law)، برای محکمه فهرست میکند، این‌ها هستند: قرار منع (injunction)، اعادۀ وظیفه یا دستمزد آینده، بازگرداندن امتیازات و سابقۀ خدمت، دستمزد و امتیازات ازدست‌رفته، مصارف و حق‌الزحمۀ وکیل، جریمۀ مدنی و، برای تخلف عمدی، همراه با سوء نیت یا بی‌مبالات، خسارۀ تنبیهی.[21] رهنمای § 740 قانون کار به آن قانون می‌پردازد.
رنج روانی بر اساس قانون ایالت چگونه ثابت می‌شود؟
یک فیصلۀ سال 1991 محکمۀ استیناف نیویورک که مبلغ حکمشده برای رنج روانی از سوی ادارۀ حقوق بشر را بررسی کرد، سه نکته را بر اساس قانون ایالت بیان میکند.[5][6]
- تداوی طبی لازم نیست. بر اساس قانون حقوق بشر ایالت، ضرر روانی قابل جبران ممکن است در صورت موجود بودن، با شهادت طبی ثابت شود، اما تداوی روانی یا تداوی طبی دیگر شرط لازم برای دریافت جبران نیست.[5]
- ثبوت میتواند از شهادت خود شخص بیاید. بر اساس قانون ایالت، ضرر روانی ممکن است با شهادت خود شاکی ثابت شود که با اشاره به اوضاع و احوال سوء رفتار ادعاشده تأیید شده باشد.[5]
- باید شواهدی دربارۀ شدت ضرر وجود داشته باشد. عالی‌ترین محکمۀ ایالت، فراتر از اصل وجود رنج روانی، مقداری شواهد دربارۀ اندازۀ ضرر را الزام میکند تا اطمینان حاصل شود که مبلغ جبرانی حکمشده نه تنبیهی است و نه خودسرانه.[6]
همان فیصله معیارهای عینی را نام می‌برد که محکمۀ بررسیکننده میتواند بر مبلغ جبرانی حکمشده بر اساس قانون ایالت به کار ببرد: مدت دوام وضعیت شخص، شدت یا پیامدهای آن، هر نشانۀ جسمی، و هر تداوی طبی.[6] بنابراین اسناد تداوی بر اساس قانون ایالت شرط قانونی لازم نیستند، اما یکی از چیزهایی هستند که محکمه میتواند به آن نگاه کند.
آن فیصله بر اساس قانون ایالت صادر شد؛ این صفحه قواعد ثبوت بر اساس قانون فدرال یا قانون شهر را توضیح نمیدهد. بر اساس قانون شهر، محاکم گفته‌اند که شدت و فراگیری آزار و اذیت بر دامنۀ جبران خساره اثر دارد، نه بر اینکه آیا مسئولیت حقوقی وجود دارد یا نه.[22] رهنمای معیار «شدید یا فراگیر» هنوز کجا تطبیق می‌شود این پرسش مسئولیت را توضیح میدهد.
محاکم اندازۀ مبلغ حکمشده را چگونه بررسی می‌کنند؟
بر اساس قانون حقوق بشر ایالت، محکمه‌ای که مبلغ حکمشده برای رنج روانی از سوی اداره را از نظر خطای حقوقی و زیاده‌روی بررسی میکند، باید سه چیز را تعیین کند: آیا جبران قانونی به‌طور معقول با عمل نادرست مرتبط بود، آیا مبلغ حکمشده با شواهد ارائه‌شده نزد کمیشنر (Commissioner) تأیید میشد، و با مبالغ حکمشده برای ضررهای مشابه چه مقایسهای داشت.[7]
محکمۀ استیناف نیویورک همچنین این نظر را رد کرد که قانون یک مبلغ اسمی را به‌عنوان جبران مناسب برای رنج روانی ناشی از تبعیض غیرقانونی تعیین میکند.[6] به عبارت دیگر، بر اساس آن فیصلۀ قانون ایالت، بررسی در هر دو جهت انجام می‌شود: مبلغ حکمشده به شواهد پشتیبان نیاز دارد، و قانون هیچ مبلغ نمادینی تعیین نمیکند.
این فیصله دربارۀ روش بررسی است، نه دربارۀ یک مبلغ. محکمۀ استیناف نیویورک گفت که موضوع پیش روی آن، زیاد بودن یا ناکافی بودن جبران خساره نبود، بلکه این بود که آیا شعبۀ استیناف (Appellate Division) معیارهای درست را به کار برده است، و قضیه را برای بررسی بر اساس معیار درست به همان محکمه بازگرداند.[23] این فیصله در سال 1991 صادر شد، زمانی که قانون ایالت خسارۀ تنبیهی را در قضایای استخدامی اجازه نمی‌داد؛ قانون ایالت برای ادعاهایی که در 11 اکتوبر 2019 یا پس از آن به وجود آمده‌اند، خسارۀ تنبیهی را علیه کارفرمایان خصوصی اجازه داده است.[24]
آیا مرجع اهمیت دارد؟
مرجع بر اینکه چه کسی تصمیم می‌گیرد و چه بررسی‌ای پس از آن انجام می‌شود، اثر دارد. در محکمۀ فدرال، هرگاه خسارۀ جبرانی یا خسارۀ تنبیهی بر اساس Title VII یا ADA خواسته شود، هیئت منصفه را می‌توان درخواست کرد.[16] در ادارۀ حقوق بشر ایالت نیویورک، یک قاضی اداری جلسۀ استماعیۀ علنی را اداره میکند، و معیار بررسی بالا بر مبلغ حکمشده برای رنج روانی از سوی اداره تطبیق می‌شود.[17][7] ثبت شکایت نزد ادارۀ ایالتی یا کمیسیون شهر عموماً مانع دعوای بعدی در محکمه بر اساس همان ادعای قانون ایالت یا قانون شهر می‌شود.[25][10] مقایسۀ مراجع در EEOC، ادارۀ حقوق بشر، کمیسیون شهر یا محکمه آمده است.
آیا از جبران خسارۀ رنج روانی مالیات گرفته می‌شود؟
بر اساس قانون مالیات فدرال، عاید ناخالص جبران خساره‌ای را که به سبب جراحت‌های جسمی شخصی یا مریضی جسمی دریافت شده باشد، به استثنای خسارۀ تنبیهی، شامل نمی‌شود. رنج روانی برای این هدف جراحت جسمی یا مریضی جسمی شمرده نمی‌شود، با این استثنا که معافیت باز هم مبلغی را شامل می‌شود که بیشتر از آنچه برای مراقبت طبی مربوط به رنج روانی پرداخته شده است، نباشد.[8]
ادارۀ خدمات عواید داخلی (IRS) می‌گوید مبالغی که برای رنج روانی دریافت می‌شوند و از جراحت جسمی شخصی یا مریضی جسمی سرچشمه نمی‌گیرند، باید در عاید شامل شوند، پس از کم کردن برخی مصارف طبی مرتبط با آن رنج.[9] این معلومات عمومی است، نه مشورۀ مالیاتی؛ آیا مصالحه‌های استخدامی مشمول مالیات‌اند را ببینید.
اشتباهات رایج مردم
- «بدون تشخیص طبی هیچ ادعایی وجود ندارد.» بر اساس قانون حقوق بشر ایالت، تداوی طبی شرط لازم برای دریافت جبران نیست.[5]
- «گفتۀ خودم کافی است، پس مبلغ هر چه باشد که من بخواهم.» بر اساس قانون ایالت، باید مقداری شواهد دربارۀ اندازۀ ضرر وجود داشته باشد، و مبالغ حکمشده با شواهد و با قضایای مشابه سنجیده و بررسی می‌شوند.[6][7]
- «رنج روانی در نیویورک به $300,000 محدود است.» این بالاترین درجۀ سقف فدرال است که خسارۀ جبرانی و خسارۀ تنبیهی را با هم، برای کارفرمایانی که بیشتر از 500 کارمند دارند، شامل می‌شود.[2] قانون ایالت هیچ سقف دالری برای خسارۀ جبرانی تعیین نمیکند، و مادۀ مربوط به دعوا در محکمه در قانون شهر هیچ سقفی تعیین نمیکند.[4][10]
- «این جبران خساره از مالیات معاف است، چون برای یک ضرر است.» قانون مالیات فدرال جبران خساره برای جراحت‌های جسمی یا مریضی جسمی را معاف میکند و رنج روانی را هیچ یک از این دو نمی‌شمارد.[8]
نکات عملی دربارۀ نگه داشتن سابقه
معیارهایی که محکمۀ بررسیکننده میتواند بر اساس قانون ایالت به کار ببرد، مشخص هستند: مدت دوام وضعیت، شدت یا پیامدهای آن، هر نشانۀ جسمی و هر تداوی طبی.[6] یک سابقۀ واقعی که در همان زمان، بدون بزرگ‌نمایی یا کوچک‌نمایی، نوشته شود، میتواند همین موارد را پوشش دهد. برای مثال:
- یادداشت‌های تاریخ‌دار دربارۀ آنچه در محل کار رخ داد و اینکه در همان زمان چه اثری بر او داشت، مانند خواب، اشتها، تمرکز یا برنامه‌هایی که از دست رفت؛
- تاریخ‌های هر مراجعه به داکتر، معالج روانی یا مشاور، اگر چنین مراجعه‌ای بوده است؛
- نام اعضای فامیل، دوستان یا همکارانی که این تغییر را دیدند؛
- یادداشتی دربارۀ اینکه نشانه‌ها چه وقت کم شدند یا پایان یافتند، و نیز چه وقت آغاز شدند.
دقت از حجم مهم‌تر است؛ یک سابقۀ صادقانه روزهای خوب را هم مانند روزهای بد ثبت میکند. بهتر است هر کسی که اکنون در رنج است، به خاطر خود این رنج به دنبال مراقبت باشد؛ رهنمای مشکلات صحت روانی در محل کار به حقوق محل کار می‌پردازد، و مستندسازی آزار و اذیت در محل کار به سوابق به‌طور گسترده‌تر می‌پردازد. فهرست کامل جبرانهای قانونی بر اساس هر قانون در جبران خساره در یک قضیۀ استخدامی در نیویورک آمده است.
پرسش‌های رایج
آیا برای ادعای رنج روانی باید نزد معالج روانی یا داکتر رفته باشم؟
بر اساس قانون حقوق بشر ایالت نیویورک، نه. محکمۀ استیناف نیویورک گفته است که ضرر روانی قابل جبران ممکن است در صورت موجود بودن، با شهادت طبی ثابت شود، اما تداوی روانی یا تداوی طبی دیگر شرط لازم برای دریافت جبران نیست.[5] همان محکمه گفته است که محکمۀ بررسیکننده میتواند به معیارهای عینی مانند مدت دوام وضعیت، شدت یا پیامدهای آن، هر نشانۀ جسمی و هر تداوی طبی نگاه کند.[6]
آیا در نیویورک برای جبران خسارۀ رنج روانی سقفی وجود دارد؟
بر اساس Title VII فدرال و ADA، بلی: جبران خسارۀ رنج روانی بخشی از خسارۀ جبرانی است که همراه با خسارۀ تنبیهی، بر اساس اندازۀ کارفرما، برای هر شخص به $50,000 تا $300,000 محدود است.[2][3] قانون حقوق بشر ایالت نیویورک هیچ سقف دالری برای خسارۀ جبرانی تعیین نمیکند، و مادۀ مربوط به دعوا در محکمه در قانون حقوق بشر شهر نیویورک هیچ سقف دالری تعیین نمیکند.[4][10] نبود سقف پیشبینی هیچ مبلغی نیست.
رنج روانی در یک قضیه در نیویورک چقدر ارزش دارد؟
هیچ قانونی مبلغی تعیین نمیکند، و این رهنما هیچ تخمینی نمیدهد. بر اساس قانون ایالت، محکمۀ استیناف نیویورک مقداری شواهد دربارۀ اندازۀ ضرر را الزام میکند تا مبلغ حکمشده نه تنبیهی باشد و نه خودسرانه، و به محاکم بررسیکننده دستور میدهد بپرسند که آیا مبلغ حکمشده با شواهد تأیید میشد و با مبالغ حکمشده برای ضررهای مشابه چه مقایسهای داشت.[6][7]
آیا جبران خسارۀ رنج روانی مشمول مالیات است؟
بر اساس قانون مالیات فدرال، عموماً بلی. معافیت برای جبران خساره، جبران خساره‌ای را شامل می‌شود که به سبب جراحت‌های جسمی شخصی یا مریضی جسمی دریافت شده باشد، و رنج روانی جراحت یا مریضی جسمی شمرده نمی‌شود، به استثنای مبلغی تا اندازۀ آنچه برای مراقبت طبی مربوط به رنج روانی پرداخته شده است.[8] ادارۀ خدمات عواید داخلی (IRS) می‌گوید چنین مبالغی باید در عاید شامل شوند، پس از کم کردن برخی مصارف طبی مرتبط.[9]
آیا ادارۀ حقوق بشر ایالت نیویورک یا کمیسیون شهر میتواند به جبران خسارۀ رنج روانی حکم کند، یا تنها محکمه؟
هر دو اداره میتوانند به خسارۀ جبرانی حکم کنند. بر اساس قانون ایالت، ادارۀ حقوق بشر میتواند به نفع شخص متضرر به خسارۀ جبرانی حکم کند، و خود اداره جبران درد روانی و رنج را در میان جبرانهای قانونی ممکن فهرست میکند.[4][11] بر اساس قانون شهر، کمیسیون حقوق بشر شهر نیویورک میتواند پس از جلسۀ استماعیه به پرداخت خسارۀ جبرانی قرار دهد.[12]
منابع
- 42 U.S.C. § 1981a(a)(1) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- 42 U.S.C. § 1981a(b)(3)(A)–(D) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- 42 U.S.C. § 1981a(b)(2)–(3) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- N.Y. Exec. Law § 297(4)(c)(iii) — New York State Senate, Laws of New York
- Matter of New York City Tr. Auth. v. State Div. of Human Rights, 78 N.Y.2d 207, 216 (1991) — CourtListener, Free Law Project
- Matter of New York City Tr. Auth. v. State Div. of Human Rights, 78 N.Y.2d 207, 217-218 (1991) — CourtListener, Free Law Project
- Matter of New York City Tr. Auth. v. State Div. of Human Rights, 78 N.Y.2d 207, 218-219 (1991) — CourtListener, Free Law Project
- 26 U.S.C. § 104(a)(2) and flush language of § 104(a) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- IRS Publication 4345 (Rev. 9-2023), "Settlements — Taxability", p. 1 — Internal Revenue Service
- N.Y.C. Admin. Code § 8-502(a). — New York City Commission on Human Rights
- N.Y.S. Division of Human Rights, "Public Hearings" — "What happens after a Public Hearing?" — New York State Division of Human Rights
- N.Y.C. Admin. Code § 8-120(a)(1), (2), (8)-(10). — New York City Commission on Human Rights
- N.Y.C. Admin. Code § 8-102 ("Person aggrieved"); § 8-502(h)(2). — New York City Commission on Human Rights
- Chauca v. Abraham, 30 N.Y.3d 325, 331-332 (2017) — New York State Unified Court System
- N.Y. Exec. Law § 297(9) — New York State Senate, Laws of New York
- 42 U.S.C. § 1981a(c) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- N.Y.S. Division of Human Rights, "Public Hearings"; N.Y. Exec. Law § 297(4)(a) — New York State Division of Human Rights
- 42 U.S.C. § 1981a(a)(3) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- 42 U.S.C. § 1981a(a)(1), (b)(4) — Legal Information Institute, Cornell Law School
- Johnson v. Railway Express Agency, Inc., 421 U.S. 454, 460 (1975) — Library of Congress, United States Reports
- N.Y. Lab. Law § 740(5)(a)–(g) — New York State Senate, Laws of New York
- Williams, 61 A.D.3d at 76; Mihalik, 715 F.3d at 113. — static.case.law
- Matter of New York City Tr. Auth. v. State Div. of Human Rights, 78 N.Y.2d 207, 214, 215 n.1, 219 (1991) — CourtListener, Free Law Project
- N.Y. Exec. Law § 297(4)(c)(iv), (9); L. 2019, ch. 160, §§ 5, 16(b), (d) — New York State Senate, Laws of New York
- N.Y. Exec. Law § 297(9); N.Y.C. Admin. Code § 8-502(a)-(b) — New York State Senate, Laws of New York